https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1368 Thu, 30 Apr 2026 12:56:31 GMT 2026-04-30T12:56:31Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1380 Zjawisko immersji w grach komputerowych z gatunku visual novel. Analiza w oparciu o Grisaia no Kajitsu, Kamidori Alchemy Meister, Sengoku Rance. Czerwiński, Jarosław Tematem mojej pracy jest immersja w grach komputerowych, konkretnie w visual novel z elementami gatunków takich jak RPG (Role Playing Game) czy też strategia taktyczna. W mojej pracy chcę wykazać, dlaczego tak bardzo podczas grania jesteśmy w stanie wcielić się w prowadzoną przez nas postać i jakie cechy charakterystyczne dla danego bohatera, gatunku, przedstawionego świata nam to ułatwiają. Wed, 22 Sep 2021 00:00:00 GMT https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1380 2021-09-22T00:00:00Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1379 Inspiracja kulturą japońską jako element uwalniający kobiety z gorsetów Zaręba, Aneta Tematem mojej pracy będzie wpływ japońskiej kultury na rozwój mody europejskiej na przełomie XIX i XX wieku. Okres Meiji oraz otwarcie granic Japonii spowodowały gwałtowne przyspieszenie przepływu informacji, wiedzy oraz dóbr kulturowych pomiędzy krajem wyspiarskim, a starym kontynentem. Jednym z elementów kultury, który przedostał się do Europy i miał na nią istotny wpływ był charakter japońskiej mody. Krój kimona oraz tradycyjne japońskie tkaniny inspirowały projektantów od samego początku. Początkowo turniury wzbogacane były jedynie o elementy nawiązujące do japońskich strojów.1 Później, kiedy inne czynniki zaczęły wpływać na zmianę kroju europejskich strojów, a historyczne wydarzenia zaczęły zwiastować rewolucję, pojawiły się suknie i płaszcze przypominające konstrukcją klasyczne kimono. Tak też kobiety stopniowo odrzucały sztywne gorsety na rzecz delikatnych tkanin i kostiumów o konstrukcji pozwalającej odetchnąć pełną piersią. W swojej pracy chciałam zwrócić uwagę, jak istotne oddziaływanie miała inspiracja kulturą kraju kwitnącej wiśni na swobody kobiet w czasach rozwijającej się emancypacji. Umiejscowiona w odpowiedniej przestrzeni i w jedynym w swoim rodzaju punkcie na historycznej linii czasu przyczyniła się do kontynuowania zmian, jakie dotknęły XX-wieczne kobiety, a także cały świat. W pracy wyszczególniona będzie inspiracja samą tkaniną oraz osobno krojem kimona. Poszczególne etapy wprowadzania elementów kimona we współczesne stroje zostaną szczegółowo opisane w oparciu o projekty największych paryskich kreatorów mody na przełomie stuleci. Postaram się przybliżyć wpływy takich osobistości jak Paul Poiret, Madelaine Vionnet czy Charles Worth. Zwrócę tu także uwagę na inspirację motywami bliskowschodnimi, aby przekazać spójność kontekstu, jednak postaram się skoncentrować na wpływach kultury japońskiej. Istotnym punktem będzie także omówienie historii kimona oraz jego miejsca w społeczeństwie i kulturze japońskiej, tak, aby w pełni zrozumieć jego znaczenie, a także różnice i podobieństwa w czerpaniu z niego inspiracji przez europejskich projektantów. Jako uzasadnienie może nam posłużyć przykład zdobienia europejskich tkanin opartych na wzornictwie Kraju Kwitnącej Wiśni. Pod koniec XIX wieku, jeszcze przed zmianami konstrukcji turniury, projektanci rozpoczęli swoją podróż ścieżkami kultury Japonii od przenoszenia charakterystycznych dla niej elementów na tkaniny, z których wykonywano suknie. I tak na jednej z nich tuż obok haftowanych kwiatów wiśni, kwiatów stale obecnych w sztuce i codzienności japońskiej, pojawił się motyw kabuto czyli tradycyjnego samurajskiego hełmu.2 Jest to pewnym zaskoczeniem, ponieważ wzory wojennych hełmów samurajskich nie pojawiały się w typowym wzornictwie japońskim. Istotne jest zatem przedstawienie historii i semantyki narodowych elementów kulturowych Japonii, a następnie zestawienie ich w kontraście do interpretacji, jaką czynili europejscy artyści. Wszystko to będzie umieszczone w odpowiednim kontekście społecznym i politycznym, tak aby można było w pełni zrozumieć istotę zachodzących w ówczesnym momencie zmian. Zakres pracy będzie obejmował obszar od ścisłego końca XIX wieku do II wojny światowej i dotyczył będzie mody europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem światowej stolicy modowej - Paryża. Był on także jednym z większych ośrodków przemian politycznych, a tym samym silnie oddziaływał na szerokie grono bacznie obserwujących go państw starego kontynentu. Zrozumiałym wydaje się fakt, że nie można zignorować ośrodka tak intensywnych przemian mających wpływ na przemiany w całej Europie. Dyktowane bowiem paryskie trendy natychmiast przekazywane były dalej, razem z wartościami, które jednocześnie krążyły wśród coraz większego grona świadomego i pragnącego wolności społeczeństwa. Inspiracje szeroko pojętym orientem oraz stricte kulturą japońską nie miały swojego końca w połowie XX wieku, tak naprawdę dopiero po II wojnie światowej nastąpił całkowicie swobodny przepływ elementów kulturowych eksponowanych na całym świecie. Swoją wypowiedź chciałabym jednak skoncentrować na historycznych początkach rewolucji modowej, ich przyczynach, okolicznościach powstawania oraz konsekwencjach, jakie niosły dla dynamicznie rozwijającego się społeczeństwa. Jako materiały, na których opieram swoją wiedzę, opracowania historyków mody i kulturoznawców oraz albumy wydane między innymi przez Instytut Kostiumu w Kioto. Jestem przekonana, że przedstawione w mojej pracy zestawienie informacji o rozwoju mody europejskiej przyda się nie tylko osobom studiującym historię mody, ale także kulturoznawcom, zarówno zgłębiającym wiedzę na temat kultury współczesnej Europy, jak i japonistom. Zawarte tu porównania systematyzują zależności, jakie następowały między tymi skrajnie odmiennymi światami i przekazują w rzetelny sposób szeroki zasób wiadomości dotyczący przemian zachodzących w Europie XX wieku oraz historii kimona i jego miejsca w japońskiej kulturze. Praca ta może się stać podstawą do dalszego zgłębiania tematu wzajemnego oddziaływania wzornictwa lub konstrukcji strojów obu kultur. Wed, 22 Sep 2021 00:00:00 GMT https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1379 2021-09-22T00:00:00Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1378 Różne postaci sztucznego człowieka w kulturze popularnej Omówienie na podstawie analizy wybranych przykładów Szkop, Michał Android, cyborg, robot. Są to słowa, które dla laika mogą niczym się nie różnić, a jednak każde z nich opisuje coś innego. Definicję wymienionych figur przybliżę, gdy będę zajmować się etymologią tych pojęć. Oczywiście, posłużę się w tej pracy wszystkimi z nich, głównie chcę zająć się postacią cyborga, ale chcę też poświęcić jeden rozdział sztucznej inteligencji. Od dawna wiemy, że człowiek nie jest istotą idealną. Chorujemy, starzejemy się i w końcu kiedyś umieramy. W zasadzie śmierć można uznać też za chorobę, która jest z nami od samego początku. Dlaczego o tym wspominam? Człowiek dąży do tego, aby być istotą idealną. Chcemy poznać lepiej samych siebie, pozbyć się chorób, których nie potrafimy często zwalczyć i chcemy żyć dłużej. Dlatego też chcemy stworzyć sztucznego człowieka, pracujemy nad sztuczną inteligencją i tworzymy wszczepy i protezy dzięki, którym będziemy mogli lepiej funkcjonować. Można nazwać to zabawą w Boga. Donna Haraway w Manifescie Cyborga pisze „(…)Nasze czasy, koniec XX wieku, sprawiają wrażenie mitologicznej epoki: wszyscy jesteśmy chimerami, steoretyzowanymi i sfabrykowanymi hybrydami, gdzie krzyżują się maszyny z organizmami. Jesteśmy, innymi słowy – cyborgami” (Cyt. za Haraway, 2003, s. 2) Według Haraway rozwój technologii i tworzenie coraz bardziej zaawansowanych maszyn sprawia, że znoszona jest granica pomiędzy tym co naturalne i sztuczne, ale też ludzkie i nieludzkie. Nawiązując tutaj do Grażyny Gajewskiej w książce Arcy nie-ludzkie Przez Science Fiction do antropologii cyborgów, jest to też twierdząca odpowiedź na pytanie, które powraca zawsze w dyskusjach o cyborgach. Mianowicie, czy każde użycie narzędzi, stworzonych przez nas, czyni z nas cyborgi? (G. Gajewska, 2010, s. 8). Idąc tym tropem można stwierdzić, że każda rzecz stworzona przez człowieka, pomagająca nam w codziennym życiu, sprawia, że jesteśmy cyborgami. Przykładowo, nie pokroimy czegoś bez noża, czy nie porozmawiamy z kimś na odległość bez telefonu komórkowego. Są to oczywiście przykłady współczesne, ale Gajewska zwraca uwagę na to, że odpowiadając twierdząco na wcześniej zadane pytanie, cyborgami można nazwać już mitycznych bohaterów takich jak Dedal i Ikar, którzy pokonali ograniczenia związane z ich ciałami i dzięki skrzydłom stworzonym przez Dedala unieśli się ponad ziemie (G. Gajewska, 2010, s.8). Celem niniejszej pracy jest poznanie wyobrażenia cyborga we współczesnej kulturze popularnej takiej jak filmy, książki, komiksy, czy gry komputerowe. Punktem wyjścia w każdym rozdziale będzie dla mnie podejście bohaterów do swojego ciała i technologii jaka ich otacza. W każdym rozdziale chcę też odpowiedzieć na pytanie: Czy każdy z tych tytułów, które będę analizować jest uniwersalny? Temat dotyczący cyborgów, androidów, robotów i sztucznej inteligencji jest dość obszerny i można znaleźć wiele źródeł w kulturze popularnej z nimi związanymi. Dlatego, głównie ze względu ograniczenia, wybrałem tylko kilka tytułów z filmów i gier komputerowych, które różnią się spojrzeniem ze względu na to, że były stworzone w krajach, które mają inne podejście do pojęcia sztucznego człowieka, czy cyborga. Mowa tutaj o Ameryce Północnej (Stany Zjednoczone i Kanada) i Japonii. Moja praca licencjacka składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy rozdział poświęcę etymologii pojęć, które pozwolą lepiej rozumieć temat mojej pracy. Pod koniec tego rozdziału będziemy w stanie odróżnić pojęcia wymienione już wcześniej jak i poznamy nowe, które są z nimi powiązane. Opowiem też o tym jaki jest aktualny stan badań jeśli chodzi o mój temat. Drugi rozdział, jak wspomniałem na samym początku, poświęcę sztucznej inteligencji, omawiając film pt. ONA. (2013) Omówię w nim bohaterów z jakimi mamy do czynienia i o ich podejściu do technologii. Chcę tutaj ukazać problem z jakim zmagamy się w dzisiejszych czasach, czyli ucieczki ze świata rzeczywistego w świat wirtualny, gdzie poznajemy osoby, których prawdopodobnie nigdy w życiu nie zobaczymy, a mimo to nawiązujemy z nimi relacje, czy nawet się przyjaźnimy. W Trzecim rozdziale zajmę się omówieniem gry komputerowej o tytule Deus Ex: Human Revolution (2011). Polski tytuł do tego brzmi Bunt Ludzkości. Analogicznie do drugiego rozdziału chce tutaj skupić się na głównym bohaterze, jego stosunku do swojego ciała i technologii, ale także do tego jak odnosi się do wydarzeń, które mają miejsce w jego świecie. Natomiast w Czwartym rozdziale zajmę się japońską animacją pt. Ghost In The Shell (1995) Zakończenie będzie zawierało podsumowanie wniosków, powtórzenie tezy, ale także porównam głównych bohaterów, których wcześniej opisałem. Dlaczego wybrałem akurat te tytuły spośród wielu, które mi ten temat oferował? Można powiedzieć, że nie ze względu na ich popularność, a dlatego, że bohaterowie, których można spotkać w wymienionych wyżej pozycjach, po prostu polubiłem. Wydają się oni przede wszystkim interesujący ze względu na problemy jakich doświadczają. Literatura, z której można korzystać przy omawianiu tego tematu jest dość obszerna. Znajdzie się kilku zagranicznych pisarzy przetłumaczonych na język polski (Donna Haraway, Philip K. Dick), niestety nie wszystkich, którzy są warci uwagi (Joseph Babcock, Katherine Hayles). jednak poszukując rodzimych pisarzy zajmujących się tym zagadnieniem można znaleźć kilka interesujących pozycji, z których będę korzystał analizując tytuły, które wybrałem. Podstawowymi pozycjami są książki Magdaleny Radkowskiej-Walkowicz pt. Od Golema Do Terminatora: Wizerunki sztucznego człowieka w kulturze (2008) i Manifest Cyborga (1985) Donny Harawy . Rozszerzona literatura z jakiej będę korzystać to dwie książki Grażyny Gajewskiej pt. Arcy-Nie-Ludzkie: Przez Science Fiction do Antropologii Cyborgów (2010) i Klan Cyborgów (2008). Te cztery pozycje będą naszymi przewodnikami po świecie cyborgów, robotów i androidów i pomogą nam lepiej zrozumieć ten temat. Inspiracja dla mnie do napisania tej pracy jest moje zainteresowanie postacią cyborga, które pojawiło się po ukończeniu gry Deus Ex Human Revolution. Wyszła ona w 2011 roku, a już niedługo, bo 23 sierpnia 2016 roku, ma ukazać się kontynuacja pt. Deus Ex Mankind Devided (polski tytuł - Rozłam ludzkości). Gra ta jest pozytywnie oceniana przez recenzentów jak i przez graczy Podobnie jak pierwsza część, która ukazała się w 2000 roku pod zwykłym tytułem Deus Ex. Głównym powodem dlaczego zainteresowałem się przez ten tytuł postacią cyborga jest podejście głównego bohatera do swojego ciała i jak reaguje na swoją przemianę w cyborga, ale też jak odnosi się do tego co się wokół niego dzieje. Jak już wcześniej napisałem, będę omawiać ten tytuł w drugim rozdziale więc nie będę w tym miejscu się za bardzo o tym rozpisywać, gdyż pewnością temat zostanie rozwinięty później. W mojej pracy obieram metodę analizy filmu według D. Bordwell’a. Wdaje mi się on najrozsądniejszym wyborem. Można powiedzieć, że jego metoda analizy jest uniwersalna i przede wszystkim odpowiednia do mojej pracy, gdzie poświęcam dwa rozdziały na filmy, a w jednym zajmuję się grą. Reasumując, w mojej pracy postaram się odpowiedzieć na pytanie czy te tytuły, które zamierzam analizować są ponadczasowe. Interesuje mnie przede wszystkim skupienie się na bohaterach, ich odczuciach i na świecie, który ich otacza, jednak pierw będę pokrótce opisywać fabułę abyśmy mogli lepiej rozumieć postępowanie naszych bohaterów. Wed, 22 Sep 2021 00:00:00 GMT https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1378 2021-09-22T00:00:00Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1377 Ukryte i jawne motywy traumy wojennej w japońskiej animacji i literaturze. Sipowicz, Agnieszka Pojęcie „Wojny” będzie nam towarzyszyć tak długo, jak długo ludzie będą prowadzić konflikty. Z pewnością jest to dla wszystkich termin kojarzący się ze strachem i terrorem. Obecnie żyjemy w czasach pokoju. Jest to jednak obraz iluzji, w który staramy się uwierzyć i według którego kontynuujemy nasze codzienne i ustabilizowane życie. Niestety nie jesteśmy w stanie uciec od tej okrutnej rzeczywistości, w której wojna istnieje i istnieć nie przestanie. Posiada ona wiele różnych atrybutów. Zaczynając od wyznaczenia celu, rodzaju, nadając i porządkując jej charakter, wskazując strony konfliktu itd. Możliwe, że właśnie z powodu tych aspektów tak chętnie tworzymy historie z nią związane. Rankiem 6 Sierpnia 1945 roku, trwają przygotowania do odlotu amerykańskiego bombowca B-29. Maszyna ma być pilotowana przez Pułkownika Paula W. Tibbets’a, którą nazwał na cześć własnej matki „Enola Gay“. Chwilę później, samolot stacjonujący na wyspie Tinian na Pacyfiku, wzbił się w przestworza, niosąc ze sobą 4000 kilogramową bombę znaną aż do dziś „Little Boy”. O godzinie 8:15 załoga bombowca zakryła swoje oczy specjalnymi, czarnymi okularami. (Irye 1981, s.269) Nad japońskim miastem Hiroshima uwolniono czarno – pomarańczową śmierć. Miał to być ostatni dzień życia 250 000 mieszkańców tego miasta. W momencie zetknięcia się z celem, bomba wybuchła w kolorach rozświetlającego jasnego fioletu, aby zaraz potem w huku eksplozji rozproszyć się wraz z potężną falą uderzeniową. W tym miejscu powstała przerażająca i piekąca kula ognia. Temperatura wokół podniosła się do tej porównywalnej na słońcu. Pojawiła się też ogromna chmura w kształcie grzyba, otaczając w całości obszar zero. W ciągu kilku sekund Hiroshima została doszczętnie zmieciona z powierzchni ziemi. Nie było to jednak końcem tragedii, jaka miała nękać Japonię przez jeszcze długi czas, trzy dni po tym ataku, nastąpił kolejny. Równie okrutny i przerażający w skutkach nalot, gdzie bomba atomowa zniszczyła inne japońskie miasto – Nagasaki, zabierając ze sobą aż 60 000 ludzkich istnień. Te dwa ataki, były finałowym aktem Wojny Azjatyckiej, zapoczątkowanej w 1930 roku i odwetem za 7 grudnia 1941 roku, gdy Amerykańska flota została z zaskoczenia zaatakowana w Pearl Harbor (Hogan 1996, s.1). Każde dzieło, niezależnie czy to dzieło sztuki czy książka posiada swoją historię. Mamy świadomość że w jakiś konkretny sposób zostały one stworzone za pomocą specjalnej techniki, może były tworzone krócej, a może dłużej? Przypuszczalnie to doświadczenia życiowe wpłynęły na decyzję autora o zapoczątkowaniu procesu ich tworzenia. Dzieło sztuki może zostać interpretowane w różny sposób przez różne grupy odbiorców, gdzie odczytanie i zrozumienie intencji autora zależy w dużej mierze od posiadanej wiedzy i wrażliwości. To nie jest tak, że omawiany przedmiot to dla nas otwarta księga, wręcz przeciwnie. Jedyne co nam pozostaje to się domyślać bądź wyobrażać sobie jego historię. Do tego celu potrzebujemy konkretnych wskazówek na ich temat, takich jak: czas, sposób tworzenia, powinniśmy być zaznajomieni z materiałami z których są one wykonane, miejscem, a także autorem i jego życiorysem. W przypadku mojej pracy, chciałabym skupić się na takim dziele jakim jest japońska animacja. Bez wątpienia jest to najbardziej rozpoznawalny element w dorobku japońskiej kultury, a za pomocą obrazu i techniki możemy zaskakująco dużo przedstawić np. historii i emocji. Właśnie to jest moim zdaniem największą zaletą animacji – ogranicznikiem dla nas może być tylko fantazja. Animacje to również źródło wielu informacji np. z życia codziennego, kuchni, zachowania, polityki lub historii. Dzięki Internetowi są one łatwo dostępne dla szerszego grona widzów na całym świecie. Najczęściej można znaleźć je w przekładzie i z napisami angielskimi, w przekładzie włoskim lub z napisami polskimi. Dotyczy to zarówno komiksów jak i ich serialowych adaptacji animowanych znanych nam jako anime. Motywacją do podjęcia tematu związanego ze zrzuceniem bomby atomowej na japońskie miasta Hiroszimę i Nagasaki była chęć zweryfikowania sposobu patrzenia na sprawy związane z II wojną światową w kontekście punktu widzenia społeczeństwa, które w tej wojnie uczestniczyło i ją przegrało. Ponieważ atak atomowy dokonał tak ogromnego spustoszenia wśród ludności cywilnej, państwo i społeczeństwo które samo było agresorem zaczęło być stopniowo postrzegane jako ofiara tej wojny. Jako źródła posłużyły mi animacje japońskie, które doskonale oddają ogrom tragedii jaka spotkała społeczeństwo japońskie w Hiroshimie i Nagasaki. Poprzez analizę trzech animacji chciałabym wykazać, Ukryte i Jawne motywy traumy wojennej w twórczości japońskiej. Do wybranych dzieł należą takie tytuły jak „Bosonogi Gen”, „Grobowiec Świetlików”, oraz „Akira” poprzez które przedstawię dwie wizje świata apokaliptycznego, w momencie bombardowania i po nim. Taki a nie inny wybór omawianych dzieł został dokonany w sposób subiektywny. Najistotniejszym czynnikiem był osobisty odbiór w/w pozycji i wrażenie na mnie wywarły. Kolejnym ważnym czynnikiem była ogólna opinia na temat poszczególnych dzieł i ich kluczowy wpływ na rozwój anime i komiksu. Wpływ miała również łatwość dostępu do wybranych prac. Oprócz animacji, sięgnęłam również do kilku tytułów książek na temat Japonii. Jedną z nich jest między innymi „Nagasaki – tamtego pamiętnego dnia 9 sierpnia 1945”. W książeczce tej zawarto kilkanaście wstrząsających krótkich opowiadań, które są wspomnieniem osób, które przeżyły atomowy holocaust. Są to uczennice Prefekturalnego Liceum dla Dziewcząt w Nagasaki. Wszystkie są koleżankami z jednej klasy. Według relacji kobiet, wybuch nastąpił w momencie, w którym pracowały w fabryce przy produkcji broni. Po upływie czterdziestu lat, każda z nich opowiedziała dokładnie co się wydarzyło. Dla tych opowiadań można wyodrębnić jedną wspólną cechę. Jest to przekonanie, że bomba wybuchła w miejscu, w którym w tym czasie przebywały, a gdy wydostały się z murów zakładu pracy, odkryły że świat zamienił się w piekło na ziemi (Nagasaki 2002, s.15). Drugim literackim źródłem dla mojej pracy jest światowy reportaż pod tytułem „Hiroshima” Johna Herseya. Autor rok po ataku udaje się do Japonii, a dokładniej do strefy, gdzie zrzucono bombę. Od Hibakusha, dowiadujemy się między innymi, że tak naprawdę dźwięk wybuchu był słyszalny tylko przy epicentrum zrzucenia bomby. W dalszej części obszaru objętego chmurą atomową, było widoczne tylko światło. Ofiary niczego więcej nie pamiętają. Opierając się na wstrząsających relacjach sześciorga ocalałych, tworzy on do granic bólu, żywy obraz zagłady, który zaczyna się przed nami odsłaniać w momencie zgłębienia się w lekturę. Niniejsza praca skupi się na historycznych transformacjach jakie dokonało się w pamięci społeczeństwa japońskiego, zrujnowanego mentalnie i fizycznie przez bombardowanie Hiroszimy i Nagasaki. Zilustrowane zostanie jak w różnoraki sposób wydarzenia traumatyczne w historii Japonii wpłynęły na psychikę świadków, tych młodszych jak i starszych, oraz ich zdrowie. Wed, 22 Sep 2021 00:00:00 GMT https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1377 2021-09-22T00:00:00Z