https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1381 2026-04-16T19:44:26Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1396 Reformatorzy literatury epoki Meiji Ewolucja wielkich „niezależnych” literatów Smoleń, Olga Epoka Meiji (1868 - 1912), inaczej nazywana „Erą Oświeconych Rządów” jest niesamowicie obfitującą w materiał badawczy. Zmiany społeczne, polityczne, gospodarcze, oraz wojskowe, mające wtedy miejsce, były niezwykle rozległe i znaczące dla kraju, a ich skutki są odczuwalne do dziś. Naznaczyły one wielce społeczeństwo i kulturę japońską, szczególnie największe, żyjące wtedy jednostki, inteligencję wrażliwą na duchowość i rozwój kraju. W sferze literatury Japonia przeżyła wielką przemianę, na którą składało się wiele czynników, zmienianych w państwie reformowanym od podstaw na modłę zachodu. Reforma edukacji zakładała zmianę systemu przekazywania wiedzy, jej upowszechnienie oraz jak najszybsze przyswojenie wzorców i klasyki państw europejskich. Aby nadgonić zaległości, powstałe podczas dwustu pięćdziesięciu lat zamknięcia, wielu stypendystów oraz rządowych przedstawicieli elit kulturalnych Japonii zostało wysłanych na stary kontynent w poszukiwaniu potrzebnej wiedzy. To, czego się tam nauczyli, oraz w jaki sposób adaptowali zdobyte umiejętności i teorie na grunt Japonii, będzie przedmiotem mojego porównania. Pozwoli mi ono na późniejszą analizę różnych podejść do zdobytej wiedzy, biorąc pod uwagę panujące wtedy na przestrzeni lat nastroje w inteligenckiej warstwie społeczeństwa. Ponieważ temat jest tak szeroki, zdecydowałam się skupić na kilku najsławniejszych oraz najbardziej płodnych przedstawicielach ówczesnych nurtów literatury japońskiej. Zapisali się oni w historii jako ludzie renesansu, zajmowali się jednocześnie wieloma aspektami kultury i literatury, zmieniając ich oblicze. Wybierając przedstawicieli do mojej pracy kierowałam się wielkością i wszechstronnością dokonań, starając się jednocześnie, aby ich poglądy nie pokrywały się w znacznym stopniu. Ōgai Mori, oraz Ryūnosuke Akutagawa, na których padł mój wybór, odznaczają się wielką ilością prac, niezwykłością lub sławą swoich dokonań. Jednocześnie byli autorami, którzy nie szli w szeregu zgodnie z duchem swoich pokoleń, lecz starali się tworzyć w zgodzie ze swoim, niezależnym i krytycznym osądem. Ogromne pole ich pracy sprawia, iż niektóre wątki będę musiała potraktować pobieżnie. Skupię się na ich życiorysach, które wskazują, skąd takie, a nie inne zainteresowania wymienionych postaci oraz na ich dziełach i poglądach, kierujących wyborami i drogą edukacji. Wątki przedstawię chronologiczne, poczynając od zarysu historycznego epoki Tokugawa, traktując ją jako tło i odniesienie dla następujących reform. 2021-09-23T00:00:00Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1395 Zwierzęta w mitach i legendach oraz ich symbolika Wróbel, Sylwia Moja praca będzie dotyczyć zwierząt w Japońskich mitach i legendach. Tego typu opowiadania pokazują charakter zwierząt i ich osobowość. Pokazują jak Japończycy postrzegają zwierzęta. W Japonii zwierzęta odgrywają bardzo dużą rolę, są postrzegane zupełnie inaczej niż w krajach europejskich. Częściowo wiąże się to z faktem, że Japończycy oddają cześć przyrodzie na równi z bóstwami. Uważają, że roślina lub zwierzę czy nawet kamień również może być bóstwem choć nie tylko. Przypisuję się tym postaciom cechy ludzkie. Dzięki tym opowiadaniom jest tak wiele przesądów i wierzeń związanych ze zwierzętami a ich wizerunki są talizmanami i symbolami. Drugi rozdział pracy pod tytułem „Rozwinięcie” zawierać będzie pięć podrozdziałów. W pierwszym podrozdziale będę pisać o lisie. Informacje o nim podzielone będą na trzy części. W pierwszej pokaże związki lisa z bogami, głownie z Inari. W drugiej części opisze dzikiego, magicznego lisa, psotnika, który występuje w wielu legendach i jest przyczyną wielu nieporozumień w śród ludzi. Trzeci podrozdział będzie opisywać symbolikę tego zwierzęcia, która jest bardzo zróżnicowana - dlatego będzie ona w osobnym podrozdziale. W drugim rozdziale rozwinięcia opiszę zwierzęta symbolizujące nieśmiertelność. Żółwia jako symbol dziesięciu tysięcy lat potem żurawia - symbol tysiąca lat a na końcu tego rozdziału jelenie, które też kojarzone są z nieśmiertelnością i są uznawane za święte. Zwierzęta te będą w jednym rozdziale, który będzie podzielony na trzy części, każda dla jednego ze zwierząt. Trzeci rozdział będzie poświęcony jenotom lub jak jest nazywany w Japonii tanuki, będę tych nazw używać wymiennie. Ten rozdział będzie podzielony na dwa podrozdziały w pierwszym jenot, który ma podobne zdolności co magiczny lis i często pokazuje się w legendach wymiennie z lisem. Będzie tu też wątek rywalizacji lisa z jenotem. W drugim podrozdziale symbolika jenota i jego przymiotów oraz znaczenie jego podobizn, które widywane są przy wejściach do sklepów i restauracji. Czwarty rozdział będzie podzielony na trzy podrozdziały. W pierwszym podrozdziale występowania kota w legendach i jego magiczna moc. W drugim maneki neko figurka z wizerunkiem kota. Jak powstała, co oznacza i jej wersje. Trzeci podrozdział to symbol kota i przesądy z nim związane. Ostatni rozdział rozwinięcia dotyczyć będzie małpy. Jej charakter w legendach oraz to w jaki sposób została jednym ze zwierząt zodiaku. W ostatnim rozdziale pracy, zakończeniu przedstawię wnioski i podsumowanie. A poniżej wyjaśnienie pojęć, którymi będę się posługiwać. 2021-09-23T00:00:00Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1394 J-League i jej rola w kreowaniu i utrzymywaniu więzi w lokalnych społecznościach w Japonii. Rawa, Jan Bartosz Piłka nożna uznawana jest przez wielu za najpopularniejszy sport na świecie. Nie ważne czy mówimy o Demokratycznej Republice Konga, Paragwaju czy Irlandii Północnej - wszędzie budzi ona ogromne emocje. Odbywający się co 4 lata mundial - święto światowego futbolu - jest na równi z letnią olimpiadą, najczęściej oglądanym sportowym wydarzeniem, tuż przed europejską Ligą Mistrzów1i amerykańskim NFL Super Bowl (The Economist, 2011). Co jednak rzadko przechodzi przez głowy europejskich kibiców są miejsca w świecie w których futbol jest czymś zupełnie nowym. Nie mam na myśli bynajmniej krajów tzw. Trzeciego świata, gdyż tam futbol jest często jedyną drogą ucieczki od trudów codziennego życia, a kulturalną i gospodarczą potęgę taką jak Japonia. Oczywiście przy bliższym spojrzeniu nietrudno będzie wykazać, że związki z piłką nożną istniały tam na długo przed XIX wiekiem, który uznawany jest za oficjalny początek tego sportu w tym wyspiarskim kraju. Futbol niesie za sobą jednak coś więcej niż 22 zawodników w obcisłych koszulkach biegających za piłką ku uciesze rozemocjonowanych fanów. Może być on użyty jako przestrzeń poszerzania wpływów gospodarczych, politycznych czy kulturalnych albo jako narzędzie społeczne. I właśnie w tej perspektywie – futbolu jako narzędzia społecznego - przedstawię pierwszą profesjonalną ligę piłkarską w Japonii – J-League. Jednym z największych problemów we współczesnej historii tego kraju jest kwestia zwiększania się gęstości zaludnienia w "centrach" - dużych miastach – takich jak Kyoto, Tokyo czy Osaka. Cierpią na tym mniejsze miasteczka, a co za tym idzie przestają istnieć lokalne społeczności - wszystko poddane zostaje nieuchronnej uniformizacji wywołanej przez globalizację. Większość z nich po przemianach które przeszły na przełomie lat 50-tych i 60tych nie potrafi dostosować się do post-fordowskiego świata opartego na usługach i rozrywce. Ważną kwestią jest też bezpieczeństwo - Japonia to państwo narażone na częste klęski żywiołowe takie jak tsunami czy trzęsienia ziemi, a nie wszystkie miasta są w stanie zapewnić najwyższy standard bezpieczeństwa swoim mieszkańcom co powodowało szybkie zmniejszenie ich populacji. Z pomocą przyszedł właśnie sport, który, tak jak to było widać już od wielu lat w Europie, potrafił utworzyć zupełnie nowy rodzaj tożsamości oparty nie na miasteczku czy jego tradycjach, lecz na lokalnym klubie (co oczywiście na dłuższą metę wpływa też na przywiązanie do lokalnych tradycji). Sama liga cieszy się coraz większym zainteresowaniem świata dzięki odpowiedniej polityce medialnej oraz inwestycjom w infrastrukturę i zagranicznych zawodników - niech za przykład służy ściągnięcie przez Vissel Kobe Lukasa Podolskiego – urodzonego w Polsce gwiazdora reprezentacji Niemiec - w lipcu 2017 roku. Temat japońskiego futbolu nie należy do najpopularniejszych wśród anglojęzycznych badaczy. Niektórzy z nich jednak, tacy jak Wolfram Manzenreiter - członek wydziału Nauk o Azji Wschodniej a Uniwersytecie Wiedeńskim - czy John Horne - szkocki profesor socjologi i badacz sportu oraz profesor na Uniwersytecie Central Lancashire - są mu całkowicie oddani. To głównie na ich publikacjach oparłem moją tezę o wpływie J-League na lokalne społeczności. Manzenreiter w swojej publikacji zatytułowanej Japanese football and world sports : raising the global game in local setting opisuje zmianę roli piłki nożnej i innych sportów we współczesnym świecie. Coraz więcej w nich przecież wszelkiego rodzaju struktur czy obiektów kojarzonych raczej z światem biznesu niż sportu. Badacz uważa jednak, że taka kapitalizacja pociąga za sobą falę zmian kulturalnych, a Japonia staje się przestrzenią, w której łatwo zbadać wspólne oddziaływanie między ponadnarodowymi a lokalnymi aspektami kultury. Inną kwestią, którą porusza autor są polityczne i ekonomiczne zmiany będące efektem zmian wywołanych przez rozwój futbolu. Drugą publikacją, która znacząco wpłynęła na postać mojej pracy jest Football, komyuniti and the Japanese ideological soccer apparatus będąca efektem wspólnej pracy, wspomnianego wcześniej, Wolframa Manzenreitera oraz Johna Horne. Porównują oni w niej różne spojrzenia na pojęcie "społeczności" w japonii (stąd komyuniti czyli japońska pożyczka językowa od angielskiego community) oraz pokazują jak futbol odpowiedział na emocjonalne, społeczne i gospodarcze wyzwania współczesności. Analizują w niej również przyczyny nierównomiernego rozwoju w różnych regionach Japonii czy współczesne znaczenie "miejsca". W obu publikacjach autorzy stosują podobne metody badawcze - korzystają ze statystyk i oficjalnych dokumentów oraz odwołują się do japońskich badaczy. Mimo tego, iż historia japońskiego sportu wydawać się może tematem dobrze zbadanym jest to tylko pozorne wrażenie będące efektem popularności japońskich sportów walki takich jak sumo czy judo. Niewielu badaczy zajmuje się historią futbolu sprzed 1991 roku, a już niemalże nikt nie zwraca uwagi na futbol przed westernizacją Japonii. Jednym z tych nielicznych badaczy jest Allan Guttman, autor książki Japanese Sports: A History, Jest to praca historyczna na temat japońskich sportów takich jak zapasy sumo, łucznictwo kyudo, czy podobne do piłki nożnej kemari. Japońskim futbolem zajmuje się za to Japońskie Muzeum Futbolu (Japanese Soccer Museum) które udostępnia swoje materiały dzięki czemu łatwiej jest poznać historię tego sportu w Japonii. W pierwszym rozdziale przedstawię historię futbolu na kontynencie azjatyckim oraz, bardziej szczegółowo, w samej Japonii. Zawitał on do niej bowiem znacznie wcześniej niż w 1993 roku – gdy powstała J-League (profesjonalna liga piłkarska), a nawet przed erą Meiji gdy Japonia przechodziła gwałtowną westernizację. Bliskie spojrzenie na ważne z punktu widzenia japońskiego futbolu postacie oraz wydarzenia historyczne pozwolą najlepiej zrozumieć czym jest futbol (i ogólnie zachodni sport) dla państwowych i lokalnych instytucji oraz samych Japończyków. Zbadaniu historii japońskiego futbolu posłużą mi książki takie jak Japan, Korea and the 2002 World Cup pod redakcją Johna Horne'a i Wolframa Manzenraitera, Japanese Sports: A History Allena Guttmana oraz archiwa internetowe takie jak te tworzone we wspołpracy z Japońskim Muzeum Futbolu (Japanese Footbal Museum) - Japan Soccer Archive. W drugim rozdziale zbadam metody wprowadzenia profesjonalnej ligi piłkarskiej - J-League –do codziennego życia Japończyków. Przedstawię ciężką drogę jaką musiał przebyć japoński futbol by stać się zjawiskiem na skalę globalną oraz wystarczająco medialnym by przyciągnać przed telewizory i na trybuny odpowiednią liczbęludzi – to znaczy taką która dałaby mu możliwość dokonywania realnych zmian w społeczeństwie. Przedstawię tutaj zależność między frekwencją, dochodami klubów i pieniędzmi z praw telewizyjnych oraz tymi pozyskiwanymi ze źródeł publicznych. Posłużą mi tu publikacje naukowe takie jak ta Wolframa Manzenreitera pt. Japanese football and world sports : raising the global game in a local setting oraz statystyki. W trzecim rozdziale wykorzystam wszystkie podane wcześniej informacje w celu zaprezentowania i wytłumaczenia działania modelu społeczności wg. J-League. Przedstawię 3 fazy kreowania społeczności oraz sposoby ich kontroli które sprawiąją, że misję J-League uznać można za ISA (Ideological Soccer Aparatus; Ideologiczny Aparat Piłkarski) (Horne&Manzenreiter, 2008). Posłużę się tu publikacjami Horne'a i Manzenreitera oraz informacjami dostępnymi w internecie np. Na oficjalnych stronach klubów piłkarskich czy artykułach. 2021-09-23T00:00:00Z https://repin.pjwstk.edu.pl/xmlui/handle/186319/1393 Etniczność w regionie Hokkaido. Kulturowe dzieje plemion Ajnu w czasach współczesnych Korytowski, Bartłomiej Wybrany temat pracy oparty będzie na dziejach kulturowych plemienia Ajnu, które przetrwało przez wszystkie okresy, czyli od jej powstania do dzisiaj. Praca ma na celu omówienie kulturowych zagadnień oraz życia codziennego tej grupy etnicznej. Postaram się również przedstawić i omówić badania nad plemieniem, jakie prowadzili badacze tacy jak Yoshio Sugimoto, Joy Hendry i Bronisław Piłsudski, a także obserwacje zanotowane przez Alfreda F. Majewicza. Rozdziały zamieszczone przeze mnie w pracy oparte będą na życiu najbardziej zaradnych ajnoskich rodzin we współczesnych czasach, które w wyniku zawierania małżeństw tradycyjnych Ajnów z Japończykami było krokiem do początkowej ewolucji współczesnych Ajnów. Omawiając badania i opinie wybranych badaczy będę również opierał się na dziełach Bronisława Piłsudzkiego, który spędził wiele lat na terytorium Japonii i Rosji (Sachalin). Kim są Ajnowie? Jak są nazywani przez Japończyków? Jak Ajnowie radzili sobie w czasach okupacji? Czy po wielu latach zostali akceptowani przez rodowitych Japończyków jako mieszkańcy ich kraju? Choć temat ten jest bardzo rozległy, celem mojej pracy jest przybliżenie kultury i życia codziennego plemienia Ajnów oraz pokazanie na przestrzeni minionych lat ich sytuacji społecznej w czasach dzisiejszych poprzez odpowiedź na postawione pytania. 2021-09-23T00:00:00Z